Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü(YYS) Nedir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü, gümrük ve dış ticaret mevzuatı kapsamında serbest bölgeler dahil Türkiye Gümrük Bölgesinde sayılan ve Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde belirtilen şartlara sahip olan kişilere gümrük işlemlerinde basitleştirilmiş usullerden yararlanmalarına olanak tanıyan bir statüdür.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası ise yetkilendirilmiş yükümlü statüsü tanınmış kişilerin bu statüye sahip olduklarını gösteren bir belgedir.

YYS Sahibi Kimler Olabilir? Hangi Koşullar Aranır?

Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahibi olabilmek için aranacak şartları ön koşullar ve genel koşullar olmak üzere 2 kategoride ele almak mümkündür. Bu kapsamda ön koşullar ile firmaların gümrük ve dış ticaret işlemlerinde belirli bir işlem hacmine ve bazı standartlara sahip olması istenirken genel koşullarda ise firmaların kurumsal ve mali yapısının sağlıklı ve izlenebilir olması gerekmektedir.

YYS Başvurusu Ön Koşulları Nelerdir?

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS) sahibi olmak isteyen kişilerin;

• Türkiye’de 3 yıldır faaliyette bulunulması,
• Gümrük idaresine en az 100 adet beyanda bulunulması,
• ISO 9001 ve 27001 Belgelerine sahip olunması,
• Kapasite Raporu bulunması ya da belirlenen tutarda fiili ihracat/ithalat yapılması,

Gerekmektedir. Bu başvuru koşullarına sahip kişiler aşağıda belirtilen diğer koşullara uyum sağlamak durumundadırlar.

YYS Başvurusunun Genel Koşulları Nelerdir?

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS) başvurusunda bulunacak kişilerin aşağıda başlıklar halinde verilen koşulları sağlamaları gerekmektedir.

• Güvenirlik Koşulu,
• Ticari Kayıtların Güvenilirliği ve İzlenebilirliği Koşulu,
• Mali Yeterlilik Koşulu,
• Emniyet ve Güvenlik Koşulu

Güvenilirlik Koşulu Nedir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası(YYS) kapsamında Güvenilirlik Koşulları şirket ortak ve yeklilileri ile belirli işlem hacmi, vergi/prim borcu olmama gibi bir takım temel kriterlerdir. Bu kriterlere aşağıda yer verilmiştir. Buna göre;

• Yönetim Kurulu üyeleri, sermayesinin %10 ve fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının (yurtdışında ikamet eden yabancı uyruklu kişiler dahil) Yönetmelikte sayılan suçlardan ceza veya mahkûmiyet kararı bulunmaması,
• Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde ithalat, ihracat, transit, özet beyana ilişkin beyannamelerden kaynaklı gümrük, KDV ve ÖTV mevzuatı ihlali nedeniyle ceza kararı toplam sayısının Yönetmelikte belirlenen oranları aşmamış olması,
• Gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcu bulunmaması,
• Vergi mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi borcu bulunmaması,
• İlgili mevzuat uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması,
• Sertifika başvurusunun yapıldığı yıldan önceki takvim yılı içinde veya başvurunun yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde gümrük idaresinde en az yüz adet beyan kapsamında işlem yapılmış olması,

Olarak gerekmektedir.

Ticari Kayıtların Güvenilirliği ve İzlenebilir Olması Koşulu Nedir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) başvurusunda bulunan yükümlünün ticari ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlarının güvenilir ve izlenebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda;

• Ticari ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlarının, gümrük idarelerince yapılan ve özellikle sonradan kontrol kapsamında yapılacak denetimlerin sağlıklı ve etkin bir şekilde yapılmasına olanak verecek, bilgi ve kayıtların gerçekliğini koruyan şekilde ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak tutulması,
• Eşyanın tüm vasıflarının tereddüde mahal bırakılmayacak şekilde gösterilmesini ve tüm hareketlerinin kayıt altına alınmasını mümkün kılan defter ve kayıt düzenine sahip olunması,
• Gümrük ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlara gümrük idaresinin fiziki veya elektronik olarak erişebilmesine olanak sağlanması,
• İdarenin yapacağı gümrük kontrolleri için gerek duyulan uygun ortamın sağlanması,
• Serbest dolaşımda olan ve olmayan eşya ayrımını gözeten bir lojistik kayıt sistemine (stok ve depolama kayıt sistemi, muhasebe sistemi ve benzerleri) sahip olunması,
• İşletmenin türü ve büyüklüğü ile orantılı, yasadışı ve usulsüz işlemlerin tespitine imkân veren, eşya akışının idaresi için uygun, belirli bir sistematik içerisinde işlemlerin yürütülmesini sağlayan ve iç kontrol mekanizması içeren bir idari organizasyon yapısına sahip olunması,
• Gümrük işlemlerinin mevzuata uygunluğu ile eşyanın gümrük idaresine doğru beyan edilmesini teyit ve tevsik edecek kurum içi bir sistematiğe sahip olunması ve bunun sağlanması için gümrük ve dış ticaret mevzuatı eğitimi ve mevzuat değişikliklerinin takibinin, gümrük işlemlerinin cari kontrolünü ve gümrük işlemlerinin kayıt ve belge üzerinden geriye dönük olarak kontrolünün yapılması,
• Gümrük mevzuatına uyum konusunda herhangi bir aksaklık ortaya çıktığında veya sorun tespit edildiğinde gümrük idaresinin bilgilendirilmesi,
• Tüm beyanlara ilişkin olarak idarenin isteği doğrultusunda sunulacak şekilde, özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, beyanın gerçekleştiği yılın sonundan itibaren beş yıl süreyle ilgili belgelerin saklanması,
• Bilgi ve kayıtların arşivlenmesi ve bilgi kaybının önlenmesine yönelik yeterli ve uygun bir iş planlamasına sahip olunması,
• Bilgisayar sistemini yetkisiz girişlerden korumaya ve verilerini güvenceye almaya yönelik uygun bilişim teknolojisi güvenlik önlemlerine sahip olunması,

Gerekmektedir.

Mali Yeterlilik Koşulu Nedir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) başvuru sahibinin mali yapısının başvuru yılından önceki üç yıl geriye dönük olarak yeminli mali müşavir (YMM) tarafından yapılan inceleme sonucu olumlu görüşle rapora bağlanması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin mali yeterliliği değerlendirilirken, iştigal ettiği iş alanının özellikleri vb. dikkate alınarak taahhütleri karşılamaya yeterli bir mali durumda bulunup bulunmadığı, hakkında iflas/konkordato işlemi bulunup bulunmadığı dikkate alınarak değerlendirilir.

Emniyet ve Güvenlik Koşulu Nedir?

Bakanlıkça yapılan inceleme neticesinde Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) başvuru sahibinin emniyet ve güvenlik standartlarına sahip bulunduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.

Ticaret Bakanlığınca yapılacak inceleme kapsamında başvurucunun yeterli düzeyde emniyet ve güvenlik standartalarına sahip olduğunun kabul edilebilmesi için;

• YYS kapsamındaki faaliyetlerle ilgili olarak kullanılacak binaların izinsiz giriş ve sızmaları önleyecek nitelikte olması ve tesislere ilişkin genel güvenlik tedbirlerinin alınmış olması,

• Yükleme yerlerine, sevkiyat sahalarına, kargo bölümlerine ve taşıma araçlarına yetkisiz girişleri önlemek üzere uygun erişim kontrol tedbirlerinin alınmış olması,

• Herhangi bir eşyanın değiştirilmesini, kaybını veya yabancı eşya eklenmesini önleyecek tedbirlerin alınmış olması,

• Eşyanın konulması için uygun görülen yerleri gümrüğün denetimini kolaylaştıracak şekilde düzenlemiş olunması,

• Yasaklama ve kısıtlamalara tabi eşya söz konusu ise, bunlara ilişkin ithalat ve/veya ihracat lisanslarıyla ilgili işlemleri takip edecek ve bu kapsamdaki eşyayı diğer eşyadan ayıracak bir iş akışının oluşturulmuş olunması,

• Uluslararası arz zincirinin güvenilirliğinden emin olunmasını sağlamak amacıyla, iş yaptığı kişi ve firmaların kimliklerinin açıkça tespit edilmesi ve bu kişi ve firmaların uygun emniyet ve güvenlik tedbirleri aldıklarının kontrolüne yönelik önlemlerin alınmış olunması,

• Mevzuatın izin verdiği ölçüde, güvenlik açısından hassas pozisyonlarda görev yapacak çalışanları hakkında işe başlama öncesi ve sonrasında periyodik olarak güvenlik araştırması yapılıyor ve firmada çalışanlardan kaynaklı ortaya çıkabilecek risklere karşı güvenlik tedbirleri alınıyor olunması,

• İlgili personelinin arz zinciri güvenliği ile ilgili eğitim programlarına aktif olarak katılımının sağlanması,

Gerekmektedir.

YYS-YYS-I ve YYS-II Statüleri Nedir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü; YYS, YYS-I ve YYS-II olmak üzere 3 farklı uygulamaya sahiptir. YYS statüsü sertifika sahibi tüm kullanıcıların yararlanabilecekleri uygulamalar içerirken YYS-I ve YYS-II statüleri ilave şartların sağlanması durumunda ilave basitleştirilmiş usul ve kolaylıklar, beyanın kontrol türüne ilişkin kolaylıklar ve emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylılar sağlamaktadır.

YYS-I ve YYS-II statüleri hakkında detaylı bilgiye sahip olmak için “Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) Kapsamında YYS-I ve YYS-II Statüleri“ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

YYS’nin Firmalara Sağladığı Kolaylıklar Nelerdir?

Yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün sertifika sahibine sağladığı kolaylıklar; Basitleştirilmiş Usullere İlişkin Kolaylıklar, Beyanın Kontrolüne İlişkin Kolaylıklar ve Emniyet ve Güvenlik Kontrollerine İlişkin Kolaylıklar olmak üzere üç sınıfta ele alınmaktadır.

Basitleştirilmiş Usullere İlişkin Kolaylıklar

Basitleştirilmiş usullere ilişkin kolaylaştırmalar; yükümlülerin gümrük işlemlerini kendilerinin yapabilmelerine olanak sağlayan uygulamalar, teminat işlemlerinde sağlanan indirimler ve kolaylıklar, bilgi ve belgelerin gümrük idaresine sonradan sunulması ile gümrük işlemlerinde kullanılan bir takım belgelerin firmaca düzenlenebilmesi sağlanarak, gümrük işlemlerinde zaman ve maliyetten tasarruf edilmesi mümkün hale gelmiştir.

İhracatta Yerinde Gümrükleme

İhracatta yerinde gümrükleme; Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü ve ihracatta yerinde gümrükleme iznine sahip ihracatçı firmanın, ihraç eşyasının bir iç gümrük idaresine uğramadan firma tesislerinden doğrudan sınıra sevk edilebilmesine olanak tanıyan bir basitleştirilmiş gümrük uygulamasıdır.

Bu uygulama ile birlikte ihracatçı zaman ve maliyet açısından tasarruf sağlamış olacaktır. İhracatta yerinde gümrükleme iznine sahip olmayan diğer ihracatçılar ise “izinli gönderici” yetkisine sahip firmalar ile çalışmak suretiyle bu izne sahip taşıyıcıların tesislerinden işlemlerini tamamlamaları mümkündür.

İzinli Gönderici

İzinli gönderici, ihraç eşyasının transit rejimi kapsamında tüm gümrük işlemlerini izinli gönderici tesislerinde yapabildiği, akabinde transit eşyasını hareket (iç) gümrük müdürlüğüne sunmaksızın, doğrudan aracı kendi tesislerinde mühürleyerek çıkış(sınır) gümrük idaresine sevk
edilebildiği basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır.

İzinli Alıcı 

İzinli alıcı, transit rejimi kapsamında ithal eşyasının varış gümrük müdürlüğüne sunulmaksızın doğrudan alıcının kendi tesislerinde veya ithalatta yerinde gümrükleme izni sahip firma tesislerinde transit işlemlerinin sonlandırılmasına olanak tanıyan basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır.

İthalatta Yerinde Gümrükleme

İthalatta yerinde gümrükleme, ithal eşyasının giriş gümrük idaresinden sonra ithalat gümrük idaresine
uğramaksızın doğrudan firmanın kendi tesislerine sevk edildiği ve ithalat gümrük işlemlerinin burada tamamlandığı basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır.

Götürü Teminat Uygulaması

Götürü teminat, yetkilendirilmiş yükümlü sertifika sahibinin teminata konu her bir işlem için ayrı ayrı teminat vermek yerine gümrük idaresince belirli kriterler çerçevesinde belirlenmiş tutardaki teminatın teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak verildiği ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın 1 yıl süreyle kullanılabildiği bir teminat türüdür.

İndirimli Teminat Uygulaması

Gümrük antrepo rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve geçici ithalat rejimi kapsamında
işlem gören eşyalar için gümrük idarelerince alınması gereken ithalat vergilerinin tamamı yerine sadece bu tutarın %10’u oranında teminat alınmasına imkan sağlayan basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır.
Ancak, YYS sahibi kişiler 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin özel tüketim vergisi için Ticaret Bakanlığınca belirlenecek haller dışında kısmi teminat uygulamasından yararlanamamaktadır.

A.TR dolaşım Delgesi Düzenleyebilme Yetkisi

Basitleştirilmiş gümrük işlemleri kapsamında A.TR Dolaşım Belgesi düzenleme ve vize etme izni, YYS sahibi kişinin A.TR dolaşım belgelerini yetkili kuruluşlara onaylatma zorunluluğu olmadan doğrudan kendisinin düzenleyebilmesine ve düzenlediği A.TR dolaşım belgelerini gümrük idaresine ibraz etmek zorunda kalmadan bahse konu eşyayı ihraç edebilmesine olanak tanıyan bir kolaylıktır.

Fatura Beyanı ve EUR. MED Fatura Beyanı Düzenleyebilme Yetkisi

Eşyanın kıymetine bakılmaksızın fatura beyanı/EUR.MED fatura beyanı düzenleme izni, kişinin Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu çerçevesinde serbest ticaret anlaşması yapılan ülke veya ülke gruplarıyla tercihli ticarette, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tarım ürünlerinin tercihli ticaretinde ve ülkemiz tarafından tek taraflı olarak tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Rejimi kapsamında gerçekleştirilen tercihli ticarette, fatura beyanı veya EUR.MED fatura beyanı kapsamında, ihracat eşyasına ilişkin herhangi bir kıymet sınırlaması olmaksızın karşı ülkede tercihli tarife uygulanmasına olanak sağlayan bir kolaylıktır.

Eksik belgeyle beyan

Eksik belge ile beyan, gümrük beyannamesine eklenmesi gereken belgelerden bazılarının eklenmeden beyanda bulunulmasına ve beyanname muhteviyatı eşyanın yükümlüye teslimine olanak tanıyan basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır. Beyannamenin sarı(belge kontrolü) veya kırmızı(fiziki muayene) hatta işlem görmesi halinde bu belgelerin, beyannamenin yeşil hatta işlem görmesi halinde ise eksik belge tamamlama formunun, beyannamenin tescil tarihinden itibaren 1 ay içerisinde ilgili gümrüğe sunulması gerekmektedir. İlgili gümrük müdürlüğünce bu süre 3 aya kadar uzatılabilmektedir.

Beyanın Kontrolüne İlişkin Kolaylıklar Nelerdir?

Gümrük işlemlerine ilişkin kontroller risk esaslı olarak ithal eşyasının tesliminden önce ve tesliminde sonra olmak üzere gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda eşyanın tesliminden önce gümrük kontrolleri gümrük muayene memurlarınca belge kontrolü(sarı hat) ve fiziki kontrol(kırmızı hat) olmak üzere yürütülmektedir.

Basitleştiriliş usul kapsamında YYS sahibi firmalar, gümrük işlemlerinin herhangi bir kontrole tabi tutulmadan tamamlanması(yeşil hat), kontrol işlemlerinin yapılması durumunda öncelik tanınması, taşıt üstü(supalan) işlemlerde eksik belge ile beyan ve/veya muayene işlemlerine tabi olmadan işlemlerin tamamlanması vb. olanaklara gümrük işlemlerini hızlı ve minimum maliyetle tamamlama imkanı elde etmektedirler. Bu basitleştirilmiş usullere aşağıda yer verilmiştir.

Yeşil Hat Uygulaması

Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü (YYS) sahibi firmaların ithalata konu gümrük beyanları muhteviyatı eşyalarının belge kontrolü(sarı hat) ya da fiziki muayeneye(kırmızı hat) tabi olmadan gümrük işlemlerini tamamlamalarına olanak tanıyan basitleştirilmiş gümrük uygulamasına yeşil hat denilmektedir.

Yeşil hat uygulamasından sadece YYS sahibi firmalar yararlanabilmektedirler.

Taşıt Üstü İşlemlerde Eksik Belgeyle Beyan ve Yeşil Hat Uygulaması

YYS sahibi firmalara ait ithal eşyasının gümrük beyannamesinde, sunulması gereken ancak işlem esnasında eksik olan belgelerin sonradan ibrazına ve işlemlerin eşya taşıt üstünde tamamlanması(supalan) olanak tanıyan basitleştirilmiş bir gümrük uygulamasıdır.

Ayrıca, eşyanın ithaline ilişkin gümrük işlemlerinin eşyanın taşıttan indirilmeksizin yapılmak istenilmesi halinde de(supalan işlemlerde), gümrük beyannamesinin yeşil hatta işlem görmesi mümkündür.

 Sınırlı Belge Kontrolü veya Muayeneye Tabi Olma

YYS sahibi firmalara ait İthalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannameleri belge kontrolü ve fiziki muayeneye sınırlı olarak tutulmakta, esas olarak yeşil hatta(herhangi bir kontrole tabi olmadan) işlem görerek işlemleri tamamlanmaktadır. Bu durumda bu beyannameler ile eki belgelerinin gümrük idaresine fiziki ortamda teslim edilmesi zorunluğu bulunmamaktadır. Bu beyanname ve eki belgelerin, beyan sahibi tarafından eşyanın gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra gümrük idaresi tarafından istenilmesi halinde ibraz edilmek üzere belge saklama süreleri göz önünde bulundurularak saklanması gerekmektedir.

Belge Kontrolü ve Muayenenin İşlemlerinde Öncelikli Tanınması

Yetkilendirilmiş yükümlü tarafından verilen gümrük beyannamesi kapsamındaki eşyaların risk analizi sonucunda belge kontrolü veya fiziki muayeneye tabi tutulacak olması durumunda bu işlemler gümrük idaresince öncelikli yapılır ve sonuçlandırılır.

Emniyet ve Güvenlik Kontrollerine İlişkin Kolaylıklar

Emniyet ve güvenlik kontrolleri gümrük sınır idarerelinde aracın fiziki kontrolü ile

Azaltılmış Zorunlu Bilgilerden Oluşan Özet Beyan Verebilme

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS) sahibi taşıyıcılar tarafından Gümrük Yönetmeliği’nin 10 no.lu ekinde belirtilen azaltılmış zorunlu bilgilerden oluşan özet beyan verilebilir. Örneğin, taşıtın kimliği, yükleme/boşaltma yeri, brüt ağırlık, nakliye ücreti, ödeme şekli, eşyanın bulunduğu yer vb. hususlara ilişkin kutuların doldurulması zorunlu değildir.

Daha Az ve Öncelikli Olarak Kontrol ve Muayeneye Tabi tutulma

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahipleri diğer yükümlülere göre özet beyana ya da özet beyan yerine geçen belgelere veya özet beyan olarak kullanılan bilgilere dayalı emniyet ve güvenliğe ilişkin gümrük kontrollerine daha az tabi tutulur. Yetkilendirilmiş yükümlü emniyet ve güvenliğe ilişkin gümrük kontrollerine tabi tutulduğunda, bu kontrolleri öncelikli olarak yapılır.

Sınır Kapılarından Önceliki Geçiş yapabilme Kolaylığı

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahiplerinin denetimindeki araçlara Bakanlıkça belirlenecek sınır kapılarından öncelikli geçiş hakkı tanınır.

Ticaret Bakanlığının resmi web sayfasında elektronik ortamda başvuruya ilişkin Rehbere buradan ulaşabilirsiniz.